Ιστορία

  • Αρχή σοφίας, ονομάτων επίσκεψις: η Τήνος σύμφωνα με τους αρχαίους ιστορικούς έλαβε το όνομα του πρώτου οικιστή της, του Τήνου, αρχηγού Ιώνων αποίκων από την Καρία της Μικράς Ασίας που εγκαταστάθηκαν πρώτοι στο νησί. Στην αρχαία γραμματεία, το νησί συναντάται επιπλέον και με αρκετά προσωνύμια: από τον Αριστοφάνη αναφέρεται ως «Σκορδοφόρος» για τα εκλεκτά της σκόρδα, ενώ ο Αριστοτέλης την αποκαλεί «Υδρούσα» λόγω των άφθονων (τότε) πηγών και νερών της. Μεταγενέστερες πηγές αναφέρουν επίσης και το προσωνύμιο «Οφιούσα» ή «Φιδούσα», κατά μία εκδοχή λόγω του πλήθος των φιδιών που ενδημούσαν στην Τήνο, αν και σύµφωνα µε νεώτερους µελετητές, η λέξη ετυμολογείται  μάλλον από τις «φίδες», το τοπικό είδος κέδρου (πλέον το βρίσκουμε µόνο στην περιοχή του Πανόρµου), που ως γερή και ανθεκτική δομική ξυλεία, κατείχε ξεχωριστή θέση στη ζωή των Τηνιακών για αιώνες. Σήµερα, η Τήνος καλείται και με το προσωνύμιο «νησί του Αιόλου» για τους γνωστούς σε κατοίκους και επισκέπτες δυνατούς βοριάδες της.

    1-TsikniasΣτο μυθολογικό σύμπαν των αρχαίων Ελλήνων, οι λίγες αναφορές στο νησί της Τήνου, είχαν ως φόντο το ψηλότερο βουνό του νησιού, τον Τσικνιά, του οποίου η ανεμοδαρμένη κορφή (725µ.) δεσπόζει στην βορειοανατολική ακτή του νησιού και είναι ορατή μίλια μακριά στους θαλάσσιους δρόμους του κεντρικού Αιγαίου. Εκεί, σύμφωνα με τον μύθο που μεταφέρει ο Απολλόδωρος, ο Ηρακλής κυνήγησε και σκότωσε τα δυο παιδιά του Βοριά, τους φτερωτούς δίδυμους Ζήτη και Κάλαϊν, επειδή τον είχαν προσβάλει, και μετά τους έθαψε στην κορυφή του βουνού. Όταν δε το έµαθε ο πατέρας τους ο Βοριάς, εξέφρασε τον θρήνο και τον θυμό του αφήνοντας τους ανέµους ελεύθερους να µανιάζουν στο βουνό µέχρι και σήµερα. Αρκετές είναι οι αρχαίες πηγές που αναφέρουν ότι στο βουνό λατρευόταν ο θεός Αίολος ή Βοριάς και οι πιστοί είχαν ιδρύσει εκεί ιερό και οικισµό, γεγονός στο οποίο συνηγορεί και η πληθώρα λατρευτικών ευρημάτων στην περιοχή. Θεωρείται άλλωστε πιθανή η ετυμολογία του ονόματος του βουνού από την τσίκνα (κνίσα) των θυσιών ζώων προς τιµήν του θεού! Ο Τσικνιάς εμφανίζεται όμως και στα ομηρικά έπη, καθώς στην Οδύσσεια περιγράφεται πως ο περίφημος ήρωας Αίας ο Λοκρός, κατά την επιστροφή του από την Τροία, ναυάγησε στον Τσικνιά όπου και σκοτώθηκε από τον  Ποσειδώνα λόγω της αλαζονείας του. Και οι δύο μυθολογικές αφηγήσεις είχαν στόχο -αν μη τι άλλο- να θυμίζουν στους ναυτικούς της εποχής τους ισχυρούς ανέμους και την επικινδυνότητα του περάσματος του Τσικνιά…

    2 VryokastroΤα παλαιότερα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας στην Τήνο που τεκμηριώνονται από την αρχαιολογική έρευνα, ανάγονται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (ή Πρωτοκυκλαδική, 3000-2300 π.Χ.) και έχουν εντοπιστεί στο νοτιότερο ακρωτήρι του νησιού, στον μυτερό λόφο Βρέκαστρο, λίγα χιλιόμετρα ανατολικά της σημερινής Χώρας. Η κατοίκηση του παραθαλάσσιου αυτού λόφου φαίνεται ότι συνεχίστηκε και στη Μέση Εποχή του Χαλκού (2300-1600 π.Χ.), οπότε και ο οικισμός οχυρώθηκε καλύτερα με ισχυρό τείχος, τμήματα του οποίου είναι ακόμη ορατά κάτω από τις υπάρχουσες ξερολιθιές. Για τους επόμενους αιώνες όμως, τα υπολείμματα της ανθρώπινης παρουσίας στο νησί παραμένουν λίγα και χωρίς γεωγραφική πύκνωση. Το μόνο αξιόλογο εύρημα από την λεγόμενη Ανακτορική (Μυκηναϊκή) Περίοδο (1400-1190 π.Χ.) αφορά έναν μικρό θολωτό τάφο, ο οποίος ανακαλύφθηκε το 1979 σε μια περιοχή βόρεια του χωριού Πύργος, κοντά στο μοναστήρι της Κυρά Ξένης. Την κατάρρευση των ανακτορικών κέντρων του Μυκηναϊκού πολιτισμού ακολούθησε περίοδος αναταραχής, οι λεγόμενοι Σκοτεινοί Αιώνες (1100-900 π.Χ.).

    Η αναρχία και οι ναυτικές επιδρομές  στον Αιγιακό χώρο, οδήγησαν τότε στην πρώτη (από τις πολλές που θα ακολουθήσουν στους επόμενους αιώνες) μετακίνηση των οικισμών από τις παράλιες θέσεις προς την ενδοχώρα του νησιού, σε τοποθεσίες φυσικά οχυρωμένες και με δυνατότητα οπτικού ελέγχου της θάλασσας. Στην Τήνο - όπως εύκολα μπορεί να συμπεράνει κάθε επισκέπτης- τη σημαντικότερη φυσικά οχυρή θέση αποτελεί ο γρανιτένιος βράχος (520μ.) που δεσπόζει με την παρουσία του στο κέντρο του νησιού και είναι σήμερα γνωστός ως Ξώμπουργο. Τα ερείπια του πελώριου κυκλώπειου τείχους που είναι ακόμη ορατά στις νοτιοδυτικές παρυφές του  βράχου -κάτω από αλλεπάλληλα στρώματα μεταγενέστερων οχυρώσεων- ανάγονται στην επισφαλή αυτή περίοδο της αρχαίας ιστορίας, όπως και τα ερείπια οικημάτων και νεκροταφείου χτισμένων σε ασφαλή θέση που αναγνωρίζονται και στο χωριό  Καρδιανή, κοντά στο σημερινό εξωκλήσι του Αγίου Νικολάου.   

    Σχετικά...

     
  • Κατά τους πρώιμους ιστορικούς χρόνους (8ος - 7ος αι π.Χ.), το οικιστικό και διοικητικό κέντρο της Τήνου βρίσκεται στο Εξώμβουργο, και τα ευρήματα των αρχαιολόγων δείχνουν έναν πολύ καλά οργανωμένο και με συνεκτική κοινωνική δομή οικισμό που φαίνεται ότι λειτουργεί ως κέντρο και πρωτεύουσα του νησιού μέχρι  και τα τέλη του 5ου αιώνα. Όταν στα 664 π.Χ.,  οι Αθηναίοι παίρνουν στον έλεγχο τους το Ιερό του Απόλλωνα στη Δήλο αυξάνουν μαζί και την επιρροή τους στην Τήνο. Οι στενές σχέσεις με το ναυτικό κράτος της Αθήνας τα επόμενα χρόνια, θα φέρουν το άνοιγμα του νησιού στους θαλάσσιους εμπορικούς δρόμους του Αιγαίου και θα ευνοήσουν την ανάπτυξη παραθαλάσσιων πλέον οικισμών, εις βάρος του οχυρωμένου Εξώμβουργου. Νέο κέντρο της Τήνου θα αναδειχθεί τα χρόνια αυτά το Άστυ, η πόλη που θα προκύψει από τη συνένωση των μικρότερων οικισμών στους λόφους γύρω από το σημερινό Ναό της Ευαγγελίστριας, (περιοχή που φέρει ως σήμερα το εύγλωττο όνομα «Πόλες»). Η ιδιαίτερη σημασία που αποκτά την περίοδο αυτή το λιμάνι και το Άστυ της Τήνου αποδεικνύεται και από τη μέριμνα του περίφημου τυράννου των Αθηνών, Πεισίστρατου, στα 542 π.Χ. για την κατασκευή  υδραγωγείου που διοχέτευε νερό στο Άστυ από τη θέση Ληνοπή (και το οποίο υδροδοτούσε τη σηµερινή Χώρα µέχρι και το 1934!).

    1Στους Περσικούς Πολέμους που ανοίγουν συμβατικά την Κλασσική εποχή (5ος αιώνας π.Χ.), η Τήνος είναι παρούσα. Το 480 π.Χ. καταλαμβάνεται από τον Περσικό στόλο και υποχρεώνεται να συμμετάσχει στην εκστρατεία του Ξέρξη. Λίγο πριν από τη ναυμαχία της Σαλαµίνας όμως η Τηνιακή τριήρης, µε αρχηγό τον Παναίτιο του Σωσιµένη, αυτοµολεί και ενώνεται σύµφωνα µε τον Ηρόδοτο µε τον ελληνικό στόλο, τον οποίο πληροφορεί για τα σχέδια των Περσών, με το τόλµηµα αυτό των Τηνιακών να συμβάλει σηµαντικά στην αποφασιστική νίκη των Ελλήνων στη ναυμαχία. Μετά τη μάχη των Πλαταιών (479 π.Χ.) στην οποία θα συμμετάσχουν και οι Τήνιοι, και την οριστική ήττα των Περσών, το όνομα της Τήνου θα αναγραφεί μεταξύ των άλλων νικητριών πόλεων, ως ένδειξη αναγνώρισης της συμβολής της, στον περίφημο αναθηµατικό ∆ελφικό τρίποδα (που μεταφέρθηκε αργότερα από τον Μ. Κωνσταντίνο στον ιππόδρομο της Κωνσταντινούπολης όπου και σώζεται ως σήμερα.) Η τριήρης του Παναιτίου σήµερα είναι το δηµόσηµο του ∆ήµου Τήνου.

    Μετά τα Μηδικά, και καθώς η σημασία του τηνιακού λιμένα ως ενδιάμεσου σταθμού για τη Δήλο αυξάνει στα επόμενα χρόνια, το Άστυ της Τήνου ακμάζει και σταδιακά περιλαμβάνει αγορά, ιερά (με σημαντικότερο του Διονύσου) αλλά και θέατρο που όλα αναπτύσσονται στην περιοχή γύρω από τον σημερινό Ναό της Παναγίας.

    2 Iero Poseidwna

    Τον 4ο αιώνα πΧ η άνοδος της Μακεδονικής ισχύος και η κατάρρευση της Αθηναϊκής ηγεμονίας θα σηματοδοτήσει μια περίοδο αναταραχών και ανασφάλειας που θα οδηγήσουν στην οχύρωση της ακρόπολης του Άστεως. Το εντυπωσιακό ισχυρό τείχος της εποχής που περικλείει τον λόφο βόρεια του Ναού της Μεγαλόχαρης, σώζεται σήμερα σε σημαντικό βαθμό πίσω από τον περιφερειακό δρόμο. Την ίδια εποχή, και παρά την πολιτική ανασφάλεια, θα οργανωθεί και θα αναπτυχθεί το μεγάλο ιερό του Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης, στην παράλια περιοχή Κιόνια (ετυμολογείται από το «κίωνες») λίγα χιλιόμετρα δυτικά του Άστεως. Το ιερό θα γνωρίσει ιδιαίτερη αίγλη κατά τους επόμενους αιώνες, τόσο ως καθαρτήριο ιερό για τους προσκυνητές της Δήλου, όσο και ως Ιερό αφιερωμένο εξ' ολοκλήρου στον θεό της θάλασσας (το μόνο στις Κυκλάδες), ο οποίος όμως στην Τήνο λατρευόταν σύμφωνα με τις πηγές και ως θεράπων - ιατρός. Η ακτινοβολία αυτού του αρχαίου ιερού υπήρξε τόσο σημαντική ώστε το 270 π.Χ. η Τήνος θα ονομαστεί επίσημα Ιερά Νήσος με ψήφισμα των Αθηναίων (σε ένδειξη αναγνώρισης της βοήθειας που οι Τήνιοι παρείχαν εκείνα τα χρόνια στους πάλι ποτέ συμμάχους τους). Ο τίτλος του ιερού νησιού θα αποδοθεί και πάλι στην Τήνο 20 αιώνες αργότερα μετά την ανέγερση του ναού της Μεγαλόχαρης!

    Μετά τη διάλυση του Μακεδονικού κράτους, το 146 π.Χ., η Τήνος θα περιέλθει στη Ρωμαϊκή κυριαρχία, ως τμήμα της επαρχίας της Μικράς Ασίας, και μέσα στα πλαίσια της PaxRomana, θα γνωρίσει μια περίοδο ευημερίας -που συνδέεται και με την ακμή της οικονομικής δραστηριότητας στη γειτονική Δήλο- και θα διαρκέσει ως τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες.

    Το 268 μ.Χ. η επιδρομή των Ερούλων στις Κυκλάδες, μετά την καταστροφή της Αθήνας, έχει σαν συνέπεια τη λεηλασία πολλών νησιών, μεταξύ των οποίων και της Τήνου και την εγκατάλειψη του Ιερού του Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης. Ήταν η πρώτη από τις πολλές βαρβαρικές επιδρομές που θα επακολουθήσουν τους επόμενους αιώνες και σηματοδοτεί τη σταδιακή μετάβαση από την Ύστερη Αρχαιότητα στη Χριστιανική/ Βυζαντινή εποχή.

     

    Σχετικά...

     
  • 1 ExomvourgoΤα ιστορικά και αρχαιολογικά τεκμήρια για την Τήνο από τον 4ο ως τον 11ο αιώνα μ.Χ. είναι φτωχά και επιτρέπουν μια αδρή μόνο σκιαγράφηση των κυριότερων χαρακτηριστικών της περιόδου. Το τέλος της ύστερης αρχαιότητας και η απαρχή των μεσαιωνικών χρόνων σημαδεύεται από την υποχώρηση της επιρροής της κεντρικής διοίκησης στην επαρχία, και αυτό παρά τη μεταφορά του διοικητικού κέντρου της αυτοκρατορίας από την Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη. Στους επόμενους αιώνες, το νησί μαστίζεται από βαρβαρικές και πειρατικές επιδρομές, εμμένουσες επιδημίες, καταστροφικούς σεισμούς και μεγάλες εκρήξεις ηφαιστείων (Θήρα 557 μ.Χ. και 740 μ.Χ.) που θα οδηγήσουν σε δημογραφικό και οικονομικό μαρασμό και μετακίνηση των κύριων οικισμών από τα παράλια στην ενδοχώρα. Το Εξώμβουργο, μετά την καταστροφή του Άστεως και του ιερού των Κιονίων, θα γίνει για ακόμη μια φορά πρωτεύουσα και κυριότερος οικισμός του νησιού λόγω της ασφαλούς και οχυρής θέσης του, ενώ την ίδια περίοδο ο Χριστιανισμός -που έχει γίνει γνωστός ήδη από τον 2ο μ.Χ. αιώνα-  εδραιώνεται γρήγορα, με την Τήνο να οργανώνεται σε ξεχωριστή  επισκοπή, η έδρα της οποίας (ο επισκοπικός ναός των αγίων Θεοδώρων) εντοπίζεται στις δυτικές παρυφές του Εξώμβουργου στο σημερινό χωριό Ξινάρα. Εξάλλου, στη μακρά αυτή περίοδο ανασφάλειας εντοπίζεται και η ίδρυση πολλών από τους κυριότερους οικισμούς της ενδοχώρας του νησιού που υπάρχουν ακόμα, όπως η Καρυά, ο Τριπόταμος, το Σκλαβοχωριό, το Αγάπη, ο Πύργος και πολλά άλλα.

    2 GiziΗ Δ΄ Σταυροφορία, με τις δραματικές επιπτώσεις της σε όλο τον Ελλαδικό χώρο, θα ανασύρει και την Τήνο από το ημίφως στο προσκήνιο της Ιστορίας. Μετά την  κατάληψη  της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους το 1204, το νησί περιέρχεται  στη νέα Λατινική αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης, και το 1207 κυριεύεται από τους Βενετούς αδελφούς Ανδρέα και Ιερεμία Γκίζι, ουσιαστικά για λογαριασμό τους, αλλά τυπικά στο όνομα του Λατίνου αυτοκράτορα Ερρίκου της Φλάνδρας. Ο Ανδρέας Γκίζι θα ορίσει ως πρωτεύουσα του φεουδαρχικού κρατιδίου του (που περιελάμβανε αρχικά και τη Μύκονο) το ισχυρό κάστρο της Αγίας Ελένης στην κορυφή του Εξώμβουργου, τις οχυρώσεις του οποίου θα συντηρήσει και θα ενισχύσει. Στην εξουσία θα τον διαδεχτούν οι απόγονοί του, οι οποίοι θα διοικήσουν την Τήνο (και τις υπόλοιπες αυξομειούμενες φεουδαρχικές κτήσεις τους) ως το 1390 οπότε και θα πεθάνει άκληρος ο τελευταίος διάδοχος της δυναστείας Γεώργιος ΙΙΙ. Μετά το θάνατό του, το νησί περιέρχεται -με τη σύμφωνη γνώμη των κατοίκων του- απευθείας στη διοίκηση της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, που θα το ενσωματώσει στο τεράστιο ναυτικό κράτος της και θα αναλάβει πλέον την άμυνά του. Το σημαντικότερο κληροδότημα της Γκιζοκρατίας στη ζωή του νησιού τους επόμενους αιώνες, υπήρξε η εδραίωση της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας στην Τήνο. Το καθολικό δόγμα έκτοτε πρεσβεύεται από ένα σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού (κυρίως στα Κάτω Μέρη του νησιού), και οι Τηνιακοί αποτελούν σήμερα μια από τις πιο ακμαίες καθολικές κοινότητες στην Ελλάδα.

    3 Barbarossa Hayreddin PashaΗ Βενετική διοίκηση στην Τήνο θα αποδειχθεί μακραίωνη και θα διαμορφώσει σε σημαντικό βαθμό τις οικονομικές κοινωνικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες του νησιού στους επόμενους αιώνες. Ο οθωμανικός στόλος  στα πλαίσια των βενετοτουρκικών πολέμων του 16ου και 17ου αιώνα, έκανε πολυάριθμες απόπειρες για την κατάληψη του νησιού με μόνη επιτυχία αυτή στα 1537 όταν ο περιβόητος  Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσσα κατάφερε πρόσκαιρα να την κυριεύσει για λογαριασμό του σουλτάνου, αλλά εκδιώχθηκε γρήγορα από την τοπική φρουρά και τους κατοίκους. Οι συνεχείς απόπειρες του οθωμανικού στόλου προσέκρουαν στην αποφασιστικότητα των Τηνίων, και (κυρίως) στο απόρθητο τείχος του Κάστρου και έτσι η Τήνος θα παραμείνει μια Βενετική σφήνα στην καρδιά μιας οθωμανικής θάλασσας, ορμητήριο των Βενετικων εξορμήσεων στο Αιγαίο και καταφύγιο των καταδιωκόμενων χριστιανών, μέχρι και την αυγή του 18ου αιώνα!  
     
      

    Σχετικά...

     
  • Στα 1715 η Τήνος ήταν πλέον η τελευταία μόνιμη κτήση στο Αιγαίο που είχε απομείνει στην κουρασμένη Γαληνοτάτη Δημοκρατία από την πάλαι ποτέ θαλασσοκρατία της. Στις 5 Ιουνίου 1715, στα πλαίσια της εκστρατείας του οθωμανικού στόλου για την ανακατάληψη του Μοριά, ισχυρή στρατιωτική δύναμη αποβιβάζεται στην Τήνο και πολιορκεί το Κάστρο. Η ελλιπής φρουρά (50 άνδρες),οι ξεπερασμένες αμυντικές εγκαταστάσεις και ο απαρχαιωμένος εξοπλισμός (από τα 35 πυροβόλα μόνο τα 15 λειτουργούσαν), αλλά και η ίδια η κόπωση του πληθυσμού από την πολύχρονη οθωμανική απειλή, λειτούργησαν καταλυτικά στην απόφαση του Βενετού διοικητή, Bernardo Baldi, για την παράδοση του Κάστρου στον Οθωμανό ναύαρχο, Τζανούμ Πασά. Μετά την παράδοση, η Βενετική φρουρά και διοίκηση αποχώρησε με τιμές, οι πολιορκημένοι κάτοικοι γύρισαν ειρηνικά στα χωριά τους και ο οθωμανικός στόλος αποχώρησε από το νησί μετά από 15 μέρες παραμονής, αφού πρώτα ανατίναξε ολοσχερώς το Κάστρο για να μη μπορεί να ανακαταληφθεί από τους πρώην κυρίους του. Η επίσημη παράδοση της Τήνου στην Οθωμανική αυτοκρατορία θα γίνει τελικά το 1718, με τη συνθήκη του Πασσάροβιτς. Οι 800 περίπου κάτοικοι της καστροπολιτείας αποσύρονται μετά την καταστροφή, αρχικά στο Προάστιό του (Sobborgo- από όπου και το σημερινό όνομα της περιοχής), αλλά γρήγορα και αυτό θα χάσει τη σημασία του προς όφελος του αναπτυσσόμενου λιμένα του Αγίου Νικολάου, της σημερινής Χώρας, που θα γίνει μέσα στην επόμενη δεκαετία το νέο διοικητικό και οικονομικό κέντρο του νησιού.
     
    1 MarmarotexniaΗ ένταξη της στην οθωμανική επικράτεια θα βγάλει την Τήνο από την ιδιότυπη οικονομική απομόνωση της τελευταίας βενετικής περιόδου (εμπόριο κυρίως με τη Δύση) και θα δώσει την ευκαιρία στο ανθρώπινο δυναμικό της, που ενισχύθηκε και από σημαντικό αριθμό επήλυδων κυρίως από την Κρήτη, να αναδείξει το νησί σε εμπορικό κέντρο του Αιγαίου. Στη νέα πραγματικότητα που θα διαμορφωθεί τον 18ο αιώνα, η Τήνος θα γνωρίσει οικονομική ανάπτυξη και ευημερία. Νέοι θεσμοί κοινοτικής αυτοδιοίκησης παγιώνονται, το διαμετακομιστικό εµπόριο και η βιοτεχνική παραγωγή (με σημαντικότερη τη σηροτροφία και την παραγωγή μεταξιού) αναπτύσσονται, ενώ και η μαρμαροτεχνία κυρίως στην Έξω Μεριά γνωρίζει άνθηση,  µε εργαστήρια Τηνιακών τεχνιτών να περιοδεύουν χτίζοντας θαυμάσια καμπαναριά και τέμπλα σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο, τη Μικρασία και τη Βαλκανική. Μέχρι και το ξέσπασμα της ελληνικής επανάστασης,  η Τήνος θα γνωρίσει μια παρατεταμένη περίοδο ειρήνης (που διακόπτεται μόνο με τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο της δεκαετίας 1870), κύρια χαρακτηριστικά της οποίας είναι η οικιστική και οικονομική ανάπτυξη της νέας πρωτεύουσας αλλά και πολλών χωριών, η άνθηση του εξωτερικού εμπορίου και η γενικότερη κινητικότητα του πληθυσμού. Μέχρι τις  αρχές του 19ου αιώνα, στη Χώρα του Αγίου Νικολάου όπως λεγόταν τότε, λειτουργούσαν πλέον 30 εμπορικοί οίκοι με διασυνδέσεις στο εξωτερικό, και όλα τα μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη διέθεταν μόνιμους υποπρόξενους/εμπορικούς αντιπροσώπους στο νησί!

    2 IdrymaΣτον ξεσηκωμό του 1821, η Τήνος θα συμμετάσχει ενεργά με την επαναστατική σημαία να υψώνεται -για πρώτη φορά σε όλες τις Κυκλάδες- στις  31 Μαρτίου στον Πάνορμο  και τα τηνιακά πληρώματα να επανδρώνουν με ηρωισμό τα Υδραίικα και Σπετσιώτικα πολεμικά πλοία που λαμβάνουν μέρος στον Αγώνα. Στις 30 Ιανουαρίου 1823, και ενώ μαίνεται ο επαναστατικός πόλεμος, ανευρίσκεται από τον τηνιακό λαό η εικόνα του ευαγγελισμού της Θεοτόκου, ευαγγελίσασα Ελλάδος ελευθερίαν. Η μετά από οράµατα της µοναχής Πελαγίας, εύρεση της αρχαίας εικόνας, θα θεωρηθεί αμέσως θεϊκός οιωνός από τους επαναστατημένους Ρωμηούς, και πολλοί οπλαρχηγοί θα σπεύσουν να προσκυνήσουν στο νησί. Έτσι θα ξεκινήσει η θαυμαστή περιπέτεια που θα καταστήσει σε λίγα μόλις χρόνια το νησί ως το μεγαλύτερο προσκύνηµα της Ορθοδοξίας στην Ελλάδα, με το Ναό της Μεγαλόχαρης να λαμβάνει  το χαρακτήρα «Ευαγούς Ιδρύματος» με ευρεία και πλούσια κοινωνική και φιλανθρωπική δράση στα επόμενα χρόνια.

    Σχετικά...

     
  • 1 KallitexnesΜετά την τέλος της επανάστασης, η ίδρυση της Ερμούπολης από τους Χιώτες πρόσφυγες στη Σύρο και η εμβέλεια που αυτή γρήγορα θα αποκτήσει στους θαλάσσιους δρόμους του διεθνούς εμπορίου, θα οδηγήσουν σε σταδιακή οικονομική περιθωριοποίηση και δημογραφική ύφεση της Τήνου στις επόμενες δεκαετίες, παρόλο που η αυξανόμενη ακτινοβολία του προσκυνήματος της Μεγαλόχαρης της προσδίδει κύρος και την καθιστά γνωστή σε όλη την ανατολική λεκάνη της Μεσογείου. Στην ενδοχώρα, συνεχίζει να κυριαρχεί η αγροτική οικονομία, ενώ στην Εξωμεριά ανθεί το πρωτόγνωρο για τον Ελλαδικό χώρο καλλιτεχνικό φαινόμενο, που -με την αρωγή και του Ιερού Ιδρύματος της Ευαγγελίστριας- θα μετατρέψει το νησί σε λίκνο της νεοελληνικής τέχνης και τους Τηνιακούς καλλιτέχνες σε πρωτοπόρους των εικαστικών αναζητήσεων  του 19ου αιώνα ( Χαλεπάς, Γύζης, Φιλιππότης κλπ).

    tinia-grammatoshmoΈνα ιδιαίτερα αξιοσημείωτο γεγονός στην Τήνο του 19ου αιώνα, θα αποτελέσει η διοργάνωση των αθλητικών αγώνων που ονομάστηκαν «Τήνια», ακριβώς ένα χρόνο πριν τους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, το τριήµερο της 15ης Αυγούστου 1895. Την πρωτοβουλία των αγώνων είχε ο Τήνιος γυμναστής και δικηγόρος, Ξενοφών Σώχος, και σε αυτούς συμμετείχαν αθλητές από όλους τους μεγάλους αθλητικούς συλλόγους της Αθήνας, της Πάτρας, της Σύρου αλλά και της Σμύρνης, ενώ τη διοργάνωση είχε αναλάβει ο Εθνικός Γυμναστικός Σύλλογος με χρηματοδότηση από το Ιερό Ίδρυµα Ευαγγελιστρίας. Οι αγώνες αυτοί έγιναν δεκτοί με μεγάλο ενθουσιασμό από τους ντόπιους και το πλήθος των πιστών και επισκεπτών που είχαν κατακλείσει το νησί, και εγκωμιάστηκαν στον αθηναϊκό τύπο της εποχής προετοιμάζοντας το κλίμα για τους πρώτους  σύγχρονους ολυμπιακούς αγώνες της επόμενης χρονιάς.

    3 Elli

    Οι πολιτικές εντάσεις και οι πολεμικές συρράξεις της χώρας, κατά το πρώτο ήμισυ του 20ου αι., σημάδεψαν για δεκαετίες τη ζωή του νησιού. Στις 15 Αυγούστου 1940 οι Ιταλοί τορπιλίζουν το εύδροµο «Έλλη» στο κατάµεστο από πιστούς λιµάνι της Τήνου, ανήµερα της εορτής του ∆εκαπενταύγουστου, χωρίς ευτυχώς να υπάρξουν θύµατα ανάµεσα στους χιλιάδες προσκυνητές, πράγµα που θεωρήθηκε θαύµα της Παναγίας. Ο Β΄Παγκόσμιος Πόλεμος θα σημάνει την απαρχή μιας σκληρής και ταραγμένης εποχής για την Τήνο, με τη φτώχεια και την ύφεση της γεωργικής παραγωγής να επιδεινώνεται και να οδηγεί πολλούς Τηνιακούς προς την Αθήνα και τα άλλα αστικά κέντρα σε αναζήτηση καλύτερης ζωής. Τις τελευταίες δεκαετίες πλέον, η Τήνος θα βγεί από το φαύλο κύκλο του οικονομικού και πληθυσμιακού μαρασμού και με εφόδια την πλούσια πολιτιστική και πνευματική κληρονομιά της και το ψυχικό δυναμικό των ανθρώπων της, ατενίζει με αισιοδοξία το μέλλον της.  

     

     

     

    Σχετικά...